Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi ve Bethesda I–VI Sonuçları

Tiroid İnce İğne Aspirasyon Biyopsisi Nedir?

İİAB, tiroid nodüllerinin sitolojik değerlendirmesinde kullanılan temel yöntemlerden biridir. Her nodüle biyopsi yapılmaz. Biyopsi kararı; ultrason risk bulguları, nodülün boyutu, boyun lenf düğümleri, hastanın öyküsü ve bazı özel risk faktörleri birlikte değerlendirilerek verilir.

İşlem çoğunlukla ultrason eşliğinde, ince bir iğneyle ve ayaktan yapılır. Alınan hücreler patolog tarafından incelenir. İİAB dokunun tamamını değil hücre örneğini değerlendirir; bu nedenle bazı sonuçlar kesin, bazıları belirsiz olabilir.

Bethesda Sistemi Nedir?

2023 Bethesda sistemi tiroid sitolojisini altı standart kategoriyle raporlar. Aşağıdaki tabloda yer alan oranlar erişkinler için kılavuzda bildirilen ortalama ve beklenen malignite riski aralıklarıdır.

Merkezin hasta seçimi, cerrahiye giden olguların oranı, ultrason riski, moleküler testler ve NIFTP'nin nasıl sınıflandığı oranları değiştirebilir. Bu nedenle tablo bireysel olasılık hesabı değildir.

Bethesda I Ne Demektir?

Örnek tanı için yeterli hücre içermemiştir. Sonuç "iyi huylu" veya "kötü huylu" değildir. Kistik içerik, kanlı örnek, nodülün zor yerleşimi veya örnekleme/işleme sorunları neden olabilir.

Genellikle ultrason eşliğinde tekrar biyopsi yapılır; yüksek riskli ultrason bulguları varsa zamanlama ve alternatif yöntemler ayrıca değerlendirilir.

Bethesda II Ne Demektir?

Sitoloji iyi huylu bulgularla uyumludur. Çoğu hastada ameliyat gerekmez ve ultrason özelliklerine göre takip yapılır.

Ancak biyopsi ile ultrason arasında belirgin uyumsuzluk, yeni şüpheli bulgu veya anlamlı büyüme varsa yeniden değerlendirme gerekebilir. "Benign" sonucu riskin sıfır olduğu anlamına gelmez.

Bethesda III Ne Demektir?

Hücrelerde iyi huylu değişikliklerin ötesinde bazı atipiler vardır; ancak bulgular Bethesda IV, V veya VI için yeterli değildir. 2023 sisteminde nükleer atipi ile diğer atipi türlerinin belirtilmesi risk değerlendirmesine yardımcı olabilir.

İlk basamakta tekrar ultrason eşliğinde biyopsi sık kullanılan bir yaklaşımdır. Tekrarlayan Bethesda III sonucu, yüksek riskli ultrason özellikleri, nodül boyutu, büyüme, kişisel/aile öyküsü ve hastanın tercihi doğrultusunda moleküler test, aktif izlem veya tanısal lobektomi tartışılabilir.

Bethesda IV Ne Demektir?

Foliküler neoplazi düşündüren hücresel bir örüntüdür. İİAB, hücrelerin tiroid kapsülünü veya damarları istila edip etmediğini gösteremez.

Foliküler adenom ile foliküler kanser ayrımı bazen ancak nodül kapsülüyle birlikte çıkarılıp histopatolojik olarak incelendiğinde yapılır. Bu nedenle uygun hastada moleküler test veya tanısal lobektomi gündeme gelir.

Bethesda V Ne Demektir?

Malignite lehine güçlü bulgular vardır; fakat sitolojik kriterler kesin kategori için tamamlanmamıştır. Cerrahi değerlendirme gerekir.

Lobektomi ile total tiroidektomi arasındaki seçim; şüphe edilen kanser tipi, nodül boyutu, karşı lob, boyun lenf düğümleri, hastanın riskleri ve tercihleriyle belirlenir.

Bethesda VI Ne Demektir?

Sitoloji malignite ile uyumludur. En sık papiller tiroid kanseri görülür; ancak rapor mümkünse tümör tipini belirtir.

Cerrahi kapsamı yalnızca "Bethesda VI" numarasına göre değil; tümör boyutu, yaygınlığı, lenf düğümü durumu, karşı lob bulguları ve hastanın genel durumu dikkate alınarak belirlenir.

Bethesda III–IV Kesin Kanser midir?

Hayır. Her iki grup da belirsiz sitoloji kategorisidir ve önemli bir bölümü ameliyat sonrasında iyi huylu çıkar. Buna karşılık risk yok sayılamaz.

Amaç gereksiz total tiroidektomiden kaçınırken klinik açıdan önemli kanseri geciktirmemektir. Ayrıntılı değerlendirme için Bethesda III ve IV sonrası seçenekler yazısı okunabilir.

Moleküler Test Ne Zaman Düşünülür?

Moleküler testler özellikle Bethesda III ve IV nodüllerde risk sınıflamasına yardımcı olabilir. Sonucun değeri, testin doğrulama verileri ve hastalığın toplumdaki sıklığına bağlıdır.

Moleküler test tek başına ameliyat kararı değildir; ultrason ve klinik bulgularla birlikte yorumlanır. Her merkezde bulunmayabilir ve maliyet/erişim değerlendirilmelidir.

Lobektomi mi, Total Tiroidektomi mi?

Belirsiz veya şüpheli biyopsi sonucu her zaman tüm tiroidin alınmasını gerektirmez. Düşük riskli ve tek taraflı seçilmiş nodüllerde lobektomi hem tanı hem tedavi sağlayabilir.

Total tiroidektomi; iki taraflı hastalık, daha yüksek riskli kanser, belirli boyut/yaygınlık özellikleri veya hastaya özgü başka nedenlerle tercih edilebilir.

Sonuç Yorumlanırken Hangi Bilgiler Birlikte Görülmelidir?

• Orijinal ultrason raporu ve mümkünse görüntüler
• Nodülün hangi tarafta ve hangi ölçülerde olduğu
• EU-TIRADS / ACR TI-RADS gibi ultrason risk sınıfı
• İİAB'nin hangi nodülden alındığı
• Tam sitopatoloji metni ve Bethesda kategorisi
• TSH ve gerekli tiroid fonksiyon testleri
• Önceki ultrason/biyopsiler ve büyüme seyri
• Boyun lenf düğümü bulguları
• Radyasyon öyküsü ve ilgili aile öyküsü

2023 Bethesda Kategorileri ve Beklenen Risk Aralıkları

Yüzdeler topluluk verileridir; kişisel riski doğrudan göstermez. Cerrahi veya takip kararı bireysel değerlendirmeyle verilir.

Tanı ve Değerlendirme

• Tiroid ultrasonu ile nodülün biyopsiye uygunluğunun değerlendirilmesi
• Ultrason risk sınıfı (EU-TIRADS / ACR TI-RADS) ve nodül boyutunun birlikte yorumlanması
• TSH ve gerekli tiroid fonksiyon testleri
• Kanama riski açısından kullanılan ilaçların hekimle birlikte gözden geçirilmesi
• Ultrason eşliğinde örnekleme ve sitopatolojik inceleme
• Sonucun Bethesda kategorisiyle raporlanması

Riskler ve Güvenli Cerrahi

• Geçici hassasiyet ve küçük morluk
• Belirgin kanama nadirdir
• Yetersiz materyal nedeniyle tekrar biyopsi gereksinimi
• Kan sulandırıcı kullanımı hasta tarafından kendiliğinden kesilmemeli; plan hekimlerle birlikte yapılmalıdır

Sık Sorulan Sorular

İlgili Sayfalar

Kaynaklar

• Ali SZ, ve ark. The 2023 Bethesda System for Reporting Thyroid Cytopathology. Thyroid. 2023.
• Durante C, ve ark. 2023 European Thyroid Association Clinical Practice Guidelines for thyroid nodule management.