Paratiroid Adenomu Nedir, Tanı Nasıl Konur?
Paratiroid adenomu primer hiperparatiroidinin en sık nedenidir. Bu yazıda tanının neden öncelikle biyokimyasal olduğu ve görüntülemenin yeri açıklanmaktadır.
Paratiroid adenomu, çoğunlukla tek bir paratiroid bezinde gelişen, iyi huylu ve aşırı PTH salgılayabilen oluşumdur. Primer hiperparatiroidinin en sık nedenidir. Tanı görüntüleme ile değil, öncelikle biyokimyasal olarak konur: tekrarlanan kalsiyum ölçümü, PTH ve ayırıcı testler değerlendirilir. Görüntüleme tanıyı koymak için değil, cerrahi planlama için kullanılır.
Paratiroid Bezleri Ne Yapar?
Genellikle tiroidin arkasında bulunan dört küçük paratiroid bezi, PTH aracılığıyla kan kalsiyumunu düzenler. PTH fazlalığı kemikten kalsiyum salınımını, böbrekte kalsiyum işlemesini ve D vitamini üzerinden bağırsak emilimini etkileyebilir.
Her PTH Yüksekliği Adenom mudur?
Hayır. D vitamini eksikliği, kronik böbrek hastalığı, düşük kalsiyum alımı veya emilim bozukluğu sekonder hiperparatiroidiye yol açabilir. Primer hiperparatiroidide kalsiyum yüksekken PTH'nin baskılanmamış veya yüksek olması tipiktir. Normokalsemik primer hiperparatiroidi tanısı ise sekonder nedenler dışlandıktan sonra dikkatle konur.
Hangi Testler Gerekir?
- Total kalsiyum ve albüminle düzeltilmiş kalsiyum; gerektiğinde iyonize kalsiyum
- PTH
- Kreatinin ve eGFR
- Fosfor
- 25-OH D vitamini
- 24 saatlik idrar kalsiyumu
- Kemik mineral yoğunluğu ve gerektiğinde böbrek görüntülemesi
Ultrason ve Sintigrafinin Yeri
Boyun ultrasonu, sestamibi ve seçilmiş hastalarda 4D-BT aşırı çalışan bezin yerini belirlemeye yardımcı olur. Negatif görüntüleme primer hiperparatiroidiyi dışlamaz; pozitif görüntüleme de tek başına tanı koymaz. Önce biyokimyasal tanı, sonra lokalizasyon yapılır.
Belirtiler Neler Olabilir?
Böbrek taşı, kemik kaybı/kırık, sık idrara çıkma, susama, kabızlık, kas güçsüzlüğü ve bazı nöropsikiyatrik yakınmalar görülebilir; birçok hasta rutin kan testinde saptanır. Belirti olmaması organ etkisi olmadığı anlamına gelmez.
Kaynaklar ve Kanıt Dayanağı
Tanı çerçevesi 2022 Beşinci Uluslararası Primer Hiperparatiroidi Çalıştayı kılavuzundan özetlenmiştir.
- Bilezikian JP, ve ark. Evaluation and Management of Primary Hyperparathyroidism: Fifth International Workshop.Journal of Bone and Mineral Research · 2022 · PubMed PMID: 36245251
- Management of Primary Hyperparathyroidism (Fifth International Workshop yönetim bölümü).Journal of Bone and Mineral Research · 2022 · PubMed PMID: 36054638
Sitedeki tüm PubMed kayıtları: PubMed kaynakları ve kanıt listesi
Yazar ve tıbbi içerik kontrolü: Op. Dr. Gökhan Ateş, Genel Cerrahi Uzmanı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Cerrahi karar muayene, laboratuvar, görüntüleme ve patoloji bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
Sık Sorulan Sorular
İlgili Sayfalar
Tiroid nodülü, guatr veya biyopsi sonucunuz için ön değerlendirme almak ister misiniz?
Tiroid ultrasonu, biyopsi sonucu, kan tetkikleri veya daha önceki epikriz bilgilerinizi paylaşarak süreç hakkında bilgi alabilirsiniz. Kesin değerlendirme muayene ve tetkiklerle yapılır.