Paratiroid Adenomunda Ameliyat Endikasyonları Nelerdir?
Primer hiperparatiroidide cerrahi kararı belirli ölçütlere dayanır. Bu yazıda güncel kılavuz ölçütleri ve ameliyat yapılmadığında önerilen takip anlatılmaktadır.
Primer hiperparatiroidide paratiroidektomi hastalığı kesin olarak iyileştirebilen tedavidir. Böbrek taşı, kırık veya belirgin hiperkalsemi gibi semptomatik durumlarda cerrahi değerlendirme gerekir. Belirti vermeyen hastalarda da kalsiyum, kemik, böbrek, idrar kalsiyumu ve yaş ölçütlerinden biri varsa 2022 Beşinci Uluslararası Çalıştay kılavuzu ameliyat önerir.
Güncel Kılavuz Ölçütleri
Doğrulanmış primer hiperparatiroidide aşağıdakilerden yalnızca birinin bulunması cerrahi önerisi için yeterlidir:
- Serum kalsiyumunun laboratuvar üst sınırından 1 mg/dL'den (0,25 mmol/L) fazla yüksek olması
- Omurga görüntülemesinde kırık veya herhangi bir ölçüm bölgesinde T-skorunun −2,5 ya da daha düşük olması
- Kreatinin klirensi veya eGFR'nin 60 mL/dk'nın altında olması
- Görüntülemede böbrek taşı ya da nefrokalsinozis bulunması
- 24 saatlik idrar kalsiyumunun kadınlarda 250 mg/gün, erkeklerde 300 mg/gün üzerinde olması; taş riskinin ayrıca değerlendirilmesi
- Yaşın 50'den küçük olması
Belirti Varsa Ne Olur?
Böbrek taşı, hiperkalsemik kriz, belirgin kemik hastalığı veya hastalığa bağlanan klasik komplikasyonlarda cerrahi daha açık biçimde gündeme gelir. Kılavuz ölçütlerini karşılamayan ancak ameliyat isteyen ve cerrahi engeli olmayan hastada da yarar-risk ortak karar çerçevesinde tartışılabilir.
Görüntüleme Ameliyat Kararını Belirler mi?
Ameliyat endikasyonu kalsiyum/PTH ve organ etkisine dayanır. Ultrason veya sestamibinin "adenomu göstermemesi" hastalığı ortadan kaldırmaz; bu testler anormal bezin yerini bulmak ve yaklaşımı planlamak içindir. Görüntülemeler uyumsuzsa deneyimli ekip ve farklı cerrahi yaklaşım gerekebilir.
Ameliyat Ertelenirse Takip Nasıl Olur?
- Yıllık kalsiyum, 25-OH D vitamini ve böbrek fonksiyonu ölçümü
- 1–2 yılda bir üç bölgeli kemik mineral yoğunluğu
- Klinik gerektirdiğinde böbrek görüntülemesi
- Kalsiyum yükselmesi, kırık, taş veya böbrek fonksiyon kaybında cerrahi kararının yeniden değerlendirilmesi
Kaynaklar ve Kanıt Dayanağı
Ölçütler 2022 Beşinci Uluslararası Çalıştay kılavuzundan doğrudan özetlenmiştir; kişisel endikasyon hekim değerlendirmesiyle belirlenir.
- Bilezikian JP, ve ark. Evaluation and Management of Primary Hyperparathyroidism: Fifth International Workshop.Journal of Bone and Mineral Research · 2022 · PubMed PMID: 36245251
- Management of Primary Hyperparathyroidism (Fifth International Workshop yönetim bölümü).Journal of Bone and Mineral Research · 2022 · PubMed PMID: 36054638
Sitedeki tüm PubMed kayıtları: PubMed kaynakları ve kanıt listesi
Yazar ve tıbbi içerik kontrolü: Op. Dr. Gökhan Ateş, Genel Cerrahi Uzmanı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi önerisi değildir. Cerrahi karar muayene, laboratuvar, görüntüleme ve patoloji bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle verilir.
Sık Sorulan Sorular
İlgili Sayfalar
Tiroid nodülü, guatr veya biyopsi sonucunuz için ön değerlendirme almak ister misiniz?
Tiroid ultrasonu, biyopsi sonucu, kan tetkikleri veya daha önceki epikriz bilgilerinizi paylaşarak süreç hakkında bilgi alabilirsiniz. Kesin değerlendirme muayene ve tetkiklerle yapılır.